یکشنبه , مهر ۳۰ ۱۳۹۶
خانه / حیوانات خانگی / سگ / بیماری های سگ / بیماری هاری در سگ و گربه
بیماری هاری در سگ و گربه
بیماری هاری در سگ و گربه

بیماری هاری در سگ و گربه

هاری نوعی بیماری ویروسی از خانواده ی رابدو ویریده می باشد که منجر به التهاب شدید در ناحیه ی مغزی می شود. این ویروس در تمام پستانداران خونگرم از جمله انسان منجر به بیماری می شود و حیوان آلوده می تواند ناقل این ویروس باشد، ویروس هاری از طریق گاز گرفتن و ایجاد جراحت از طریق بزاق حیوان مبتلا منتقل می شود و از ماهیچه و بافت آلوده شده ویروس از طریق اعصاب شروع به رشد و تکثیر می کند، عامل این بیماری نوعی ویروس “RNA” است که تمایل به حمله به سیستم عصبی مرکزی را دارد.

ابتلای انسان به این ویروس در نهایت منجر به مرگ خواهد شد، مطابق با گزارشی که “اتحاد جهانی علیه هاری” منتشر کرده است؛ سالانه به طور میانگین نزدیک به 60 هزار نفر در دنیا به دلیل ابتلا به این بیماری جان خود را از دست می دهند که تقریبا تمام آنها با حمله سگ هار و معدودی با خفاش و سایر حیوان های دیگر به این ویروس مبتلا شده اند.

خوشبختانه در کشورهای توسعه یافته این بیماری در میان سگ ها به طور کامل ریشه کن شده است و نرخ مبتلایان به ویروس هاری به طرز چشمگیری کاهش پیدا کرده است اما متاسفانه در کشور های درحال توسعه هاری همچنان در سگ های خانگی وجود دارد و بیشتر کشورهای آسیایی و آفریقایی را شامل می شود، کشور هند به تنهایی یک سوم از مرگ و میر ناشی از این ویروس را به خود اختصاص داده است. ایران نیز جزو کشورهایی است که مرگ و میر ناشی از ویروس هاری را به بیست تا نود نفر رسانده و این آمار نشان می دهد که هاریت تقریبا در ایران ریشه کن شده است.

روش های انتقال بیماری

همانطور که پیش تر اشاره شد این بیماری از طریق گاز گرفته شدن توسط حیوان آلوده به ویروس منتقل می گردد، دوره ی نهفتگی ویروس هاری در سگ و گربه اغب بین دو تا سه هفته و گاهی دو یا سه ماه به طول می انجامد، در خصوص سگ و گربه باید این نکته را به خاطر داشت که در برخی موارد ممکن است سه تا ده روز پیش از بروز هر گونه علائم ظاهری ویروس در بزاق حیوان وجود داشته باشد و منتقل شود، بنابرین اگر چه هر گاز گرفتگی به معنای هاری نیست اما با این حال باید اقدامات ایمنی و درمانی پس از گاز گرفته شدن صورت پذیرد.

علائم هاری در سگ و گربه

نخستین علایم این بیماری در سگ ها به شکلی است که یا بیش از حد معمول و به طور غیرعادی با صاحب خود انس و الفت می گیرند و یا این که خلق و خوی بدی پیدا میکنند، عصبانی می شوند و غذای خود را به خوبی نمی خورند و پس می زنند، به ندرت پیشرفت بیماری هاری به شکل فلجی در آمده که از به “هاری ساکت” هم یاد می کنند، در این حالت حیوان به گوشه ای پناه می برد و آرام آرام فلجی از دستها و پاها شروع می شود و در ناهیت با فلج شدن اعضایی چون شش ها و قلب حیوان جان خود را از دست می دهد، اما در اکثر مواقع حیوان اغلب پس از پشت سر گذاشتن دوره ی تغییر رفتار وارد گام بعدی از بیماری می شود و حیوان پریشان و مضظرب آرام آرام به صورت وحشی و درنده در می آید و به گاز گرفتن اشیا مشغول می شود (البته باید توجه داشت که برخی از سگ ها ذاتا بازی گوش هستند و علاقه ی زیادی به گاز گاز کردن اشیا دارند)، حیوان در این مرحله خانه را ترک می کند و بی هدف پا به فرار می گذارد و به هر کسی سر راهش قرار بگیرد حمله می کند و پس از گذشت مدتی کوتاه به دلیل دویدن زیاد و گرسنگی و تشنگی از دهن سگ کف خارج می شود و به طور مستمر به زمین می خورد، صدای پارس سگ ناموزون و غیر عادی می شود و چهره ی سگ حالتی پرخاشگر و وحشی به خود می گیرد، این مرحله حداکثر یک هفته تا ده روز به طول می انجامد و در نهایت حیوان بر اثر فلج شدن دستگاه تنفس جان خود را از دست می دهد.

در گربه ها نیز مراحل اول به شکل نهان است و درست مانند سگ، گربه یا بیش از حد معمول و به طور غیرعادی با صاحب خود انس می گیرد و یا این که خلق و خوی بدی پیدا میکند، در مرحله ی بعد گربه به محل تاریکی فرار می کند و در آنجا پناه می گیرد، در ارتباط با “گربه هار” این نکته را باید به خاطر داشت که هیچگاه با چراغ و نور به سمت گربه نروید، چرا که در این شرایط گربه نسبت به نور حساس است و به شخص حمله ور می شود، پنجه های گربه درست مانند دندان عمل می کند و با چنگ انداختن و ایجاد جراحت در پوست انسان بیماری هاری به راحتی منتقل می شود و علت آن این است که گربه دائما در حال لیس زدن پنجه هایش است و بزاق آلوده به ویروس بر روی پنجه ها نشسته است، در گربه نیز ریزش آب و کف از دهان معمول است.

علائم هاری در انسان

مرحله نهفتگی در انسان ها به طور معمول از پانزده روز تا سه ماه به طول می انجامد، اما با این حال مواردی بیش از سه ماه و حتی تا یک سال نیز گزارش شده است، طول دوران نهفتگی تحت تاثیر مواردی از جمله سن فرد، شدت، عمق، و تعداد زخم و هچنین محل جراحت می باشد، به شکلی که علائم جراحت صورت بسیار سریع تر از محل های دیگر ظاهر می شود.

پس از مرحله ی اول که به شکل نهان طی می شود و فرد بیمار متوجه تغییر خاصی نمی شود، وارد مرحله ی دوم می شود این مرحله معمولا یک هفته تا حداکثر ده روز به طول می انجامد، در این مرحله ویروس هاری به محل اتصال عصب و عضله نفوذ می کند و به سمت نخاع و سیستم اعصاب حرکت می کند، در این مرحله از بیماری که با علائمی چون؛ خستگی، تب و لرز، حالت تهوع، استفراغ، سرگیجه، تنگی نفس، سرفه های خشک و دل درد و اسهال بروز می کند و در ناحیه زخم علائم موضعی عبارتند از سوزش، گزگز و مورمور شدن.

مرحله ی سوم که از آن به عنوان “مرحله حاد عصبی” نیز یاد می شود این مرحله بسته نحوه ورود و رشد ویروس به شکل ظاهر می شود، یا به شکل هیجانی و خشمگین بروز می کند که در این حالت علائم حرکتی شدید مانند دویدن، پا زدن، تحریک پذیری و عدم آرامش، توهم و نگرانی بروز پیدا می کند، ترس از آب یکی از نشانه های این مرحله میباشد که در اکثر موارد دیده می شود، همچنین وزش باد یا نسیم، نور شدید و صدای بلند و لمس کردن می تواند باعث تحریک شدن ویروس و انقباض عضلات حلق، حنجره و دیگر اندام های تنفسی شود.
خواب آلودگی، توهم، حالت تهاجم، انقباض عضلات، تشنج و فلج موضعی از دیگر علائم این بیماری می باشد، این مرحله که آخرین مرحله بیماری هاری است در نهایت با افت حرارت بدن و کاهش فشار خون سیستم تنفسی فلج شده و منجر به مرگ بیمار می گردد.

روش های پیشگیری

اگر چه هر گاز گرفتگی ای به معنی آلوده شدن به ویروس هاری نیست اما با این حال پس از گزش چه به وسیله حیوانات وحشی و چه اهلی باید آن را هاری تلقی کرد، اهمیت این مسئله به قدری زیاد است که چنان چه حتی اگر سگی قلاده دار و واکسیناسیون شده شخصی را گاز گرفت باید که کلیه ی اقدامات مربوط به درمان و پیشگیری به سرعت انجام شود.

1- خارج کردن ویروس و ضدعفونی کردن محل زخم

در صورت امکان بلافاصله پس از گزیده شدن یا حداقل در ساعات اولیه پس از گزش باید درون و تا عمق زخم به مدت پنج تا ده دقیقه به طور کامل با آب و صابون شسته شود؛ توجه داشته باشید که مهم ترین مرحله پیشگیری از بروز ویروس همین مرحله است و می توان گفت که نیمی از پیشگیری به همین مسئله بستگی دارد. پس از شستن زخم باید با فشار آب تمام کف و صابونی که به خورد زخم رفته است را خارج کنید چرا که صابون می تواند مواد ضدعفونی کننده را خنثی و بی اثر کند. پس از این که شستشو به اتمام رسید و مطمئن شدید که اثری از کف و صابون در زخم نمانده با الکل ضدعفونی کننده (۶۰ – ۷۰) درجه و یا بتادین محل زخم را ضدعفونی کنید، توجه داشته باشید که زخم را به هیچ عنوان نباید پانسمان کرد چرا که ویروس هاری هوازی نیست و با بستن راه هوا سرعت رشد و تکثیر آن بیشتر می شود.

2- انتقال فرد به مراکز درمانی

پس از این که زخم را به طور کامل و اصولی ضدعفونی کردید باید فرد را به مراکز بهداشتی و درمانی برای تلقیح سرم و واکسن منتقل کنید، واکسن هاری در چند نوبت تزریق می شود و پیگیری نوبت و تعداد دفعات تزریق واکسن بسیار مهم است. در صورتی که فرد با واکسن کزاز ایمن نشده باشد در اولین نوبت واکسن و سرم ضدکزاز به فرد تزریق می شود و سپس در نوبت های بعدی واکسن هاری تزریق می شود اما چنان چه فرد به واکسن کزاز ایمن شده باشد از نوبت اول واکسن و سرم هاری به فرد تزریق می شود.

بهتر است سگی که فرد را گاز گرفته به مدت ده روز در محلی قرنطینه شود و تحت مراقبت قرار گیرد، در این مدت معین آب و غذای سگ باید تامین شود، اگر این سگ از گرسنگی و تشنگی در طی ده روز تلف نشد و یا وضعیتش بدتر نشد به این معنی است که سگ هار نیست و دیگر الزامی به ادامه ی دوره های واکسیناسیون نمی باشد، اما اگر سگ فرار کرده و دیگر در دسترس نیست و یا به هر نحوی امکان قرنطینه کردن سگ وجود نداشت دوره های واکسیسناسیون و تزریق سرم باید به طور کامل انجام گیرد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *